tymianek

Tymianek z Podbiałem – Małżeństwo z rozsądku

Tymianek (Thymus Vulgaris)

Thymos oznacza odwagę i męstwo. Jest to podkrzew o wysokości 30-40 cm, podobny do macierzanki. Pochodzi z basenu morza śródziemnego. Do dziś rośnie dziko na skałkach suchych i wapiennych wzgórzach. Powszechnie uprawiany w Europie i w Ameryce Północnej. W średniowieczu damy obdarowywały swoich rycerzy gałązkami tymianku, aby dodawał męstwa nie tylko w boju, ale także podczas turniejów rycerskich. Wierzono także, że potrafi on panienkom biust powiększyć – trzeba go było jadać i się w nim kąpać. Ponadto rycerze goili swoje rany tymiankiem i roztworem olejowym. W Maroku i Tunezji do dziś używa się roztworu olejowego do przemywania ran (garść ziela tymianku gotuje się do pól godziny w oleju), stosuje się też w postaci okładów na czyraki, bąble.

Jeszcze w XVII wieku we Francji uważany był za specyfik poprawiający popęd płciowy i wchodził w skład „napoju miłosnego”. Była to zupa piwna z ziołami, których głównym składnikiem był właśnie tymianek.

tymianek
Thymus vulgaris

Jeśli hodujemy tymianek w ogródku przydomowym to potrzebuje on gleby lekkiej, wapiennej, a na zimę można go okryć lub wykopać i wsadzić w doniczkę, a następnie wstawić do dobrze oświetlonego pomieszczenia. Ziele tymianku suszymy w przewiewnym pomieszczeniu w temperaturze do 30 ‚C. Ziele zawiera do 3,5% olejku eterycznego o składzie: tymol, karwakrol, cymol, pinen, borneol. Obecność związków fenolowych decyduje o silnych właściwościach bakteriobójczych, tak olejku jak i ziela. Tymianek zawiera do 10% garbników, kwasów organicznych, cukrów i soli mineralnych, w tym znaczne ilości litu.

Istnieją odmiany tymianku pachnące tymolem lub cytryną (dzikie odmiany) i to właśnie z tych odmian wyhodowano tymianek leczniczy.

tymianekTymol szczególnie przyczynia się do działania bakteriobójczego i bakteriostatycznego, działając na grzyby chorobotwórcze, gronkowce i paciorkowce jamy ustnej, gardła, nosa oraz całego przewodu pokarmowego. Fenolowe związki zawarte w zielu hamują rozwój grzybów chorobotwórczych i flory bakteryjnej zwłaszcza paciorkowców całego przewodu pokarmowego. Stąd też popularne jest zastosowanie również przy chorobach pasożytniczych przewodu pokarmowego (lamblie, glista, owsiki). Związki gorzkie pobudzają wydzielanie soku żołądkowego, przez co szybciej trawimy i przyswajamy pokarm, zwłaszcza tłusty.

Olejek tymolowy drażni skórę powodując jej przekrwienie przez co jest stosowany do dezynfekcji ran, a także smarowania piersi podczas bronchitu (zapalenie oskrzeli).

Zastosowanie tymianku

Kuchnia:miód tymiankowy

  • najsłynniejszy na świecie miód tymiankowy pochodzący z Grecji z wzgórz Hymettu niedaleko Aten. Taki miód wzbogacony dodatkowo o sproszkowany tymianek działa czyszcząco na płuca.
  • przyprawa do tłustych potraw, baraniny i dziczyzny oraz grzybów
  • likiery CHARTENSE, Likier Benedyktynka

Kosmetyka:

  • we Francji do dziś stosuje się lotion z tymianku na porost włosów oraz roztwór alkoholowy do płukania jamy ustnej

Medycyna:

  • używano do balsamowania zwłok (ze względu na zawarte w tymianku garbniki)
  • najczęściej w praktyce wykorzystuje się działanie wykrztuśne, które pobudza samoistnie ruch rzęsek w drogach oddechowych.
  • wzmaga jednocześnie działanie płynnego śluzu, przez co rozrzedza zalegający śluz powodując jego upłynnienie. Flawonoidy zawarte w zielu działają rozkurczowo, dzięki czemu śluz łatwiej zostaje wydalony.

Najlepsze wyniki terapeutyczne uzyskuje się poprzez stosowanie tymianek w połączeniu z innymi ziołami, np. podbiałem.

Podbiał pospolity (Tussilago farfara L.)

To bylina występująca w Europie środkowej, północnej Azji, Afryce i Ameryce Północnej. W Polsce występuje na nizinach. Rośnie nad brzegami wód, w zaroślach na gliniastych zboczach i przy torach kolejowych. Pędy kwiatowe wyrastają w marcu przed pojawieniem się liści. Kwiaty są żółte, liście szare, od spodu owłosione. Surowcem leczniczym są młode liście bez plam. Suszymy je w temp. do 40 ‚C.Podbiał

Podbiał zawiera te oto związki czynne: śluzy, garbniki, olejki eteryczne, flawonoidy, fitosterole, kwasy polifenolowe, związki organiczne, sole mineralne bogate w cynk oraz alkaloidy.

Ziele wykazuje działanie powlekające błony śluzowe jamy ustnej i gardła. Powoduje spęcznienie i rozrzedzenie zalegającej wydzieliny oraz pobudzenie ruchu rzęsek nabłonka dróg oddechowych, a co za tym idzie, wyzwolenie odruchu wykrztuśnego. Jednocześnie flawonoidy zawarte w podbiale obniżają napięcie mięśni gładkich dróg oddechowych przez co ułatwiają odkrztuszanie. Natomiast zawarte w nim garbniki działają przeciwzapalnie i ściągająco na błony śluzowe.

Ze względu na występowanie niewielkich ilości alkaloidów nie można zbyt długo stosować przetworów z podbiału.

podbiałW kosmetyce odwary z kwiatów stosuje się do przemywania skóry twarzy przy tłustej cerze.

mgr farm. Aneta Kopydłowska-Kozłowska

Źródła:

Diagnostyka różnicowa objawów chorobowych pod red. F. Kokota
Nauka o chorobach wewnętrznych. W. Orłowski
Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie. A. Ożarowski, W. Jaroniewski
Ziółka i my. I. Gumowska
Farmakognozja. S. Kohlmunzer

2 myśli nt. „Tymianek z Podbiałem – Małżeństwo z rozsądku”

  1. Pani Magister, czy istnieje jakiś sprawdzony przepis na domowy tymianek z podbiałem do celów terapeutycznych (leczenie kaszlu na przykład)? W internecie jest wiele różnych przepisów, ale nie bardzo chyba można im zaufać… Z góry dziękuję za odp.
    Z pozdrowieniami
    Marzena O.

Dodaj komentarz